Dobrze jest wrócić do Egiptu po latach. Dużo się zmieniło, niekoniecznie na lepsze.
Kair rośnie w oczach. Nowe osiedla podchodzą pod sam płaskowyż, a razem z nimi przyszedł problem, o którym mało kto myśli. Podniósł się poziom wód gruntowych i wapień, z którego zbudowano Wielką Piramidę, zaczął chłonąć wilgoć jak gąbka. Kamień, który przez tysiące lat stał w suchym pustynnym powietrzu, nagle ma mokro.
Zlecono badania stanu technicznego. Wyniki nie są wesołe. Piramidy się „rozłażą”, popękały stare gipsowe zaprawy między blokami i sporo miejsc wymaga pilnej renowacji.
I tu zaczyna się historia, dla której warto było przylecieć.
Inżynierowie od elektrowni atomowych
Do tematu zabrała się grupa ludzi z branży bardzo daleko od egiptologii. Na co dzień budują elektrownie atomowe i liczą, jak konstrukcja zachowa się w czasie trzęsienia ziemi.
I zaczęli się drapać po głowie.
W 1303 roku przez Egipt przeszło potężne trzęsienie ziemi. Dobiło latarnię morską w Aleksandrii, jeden z siedmiu cudów starożytnego świata, i zrównało z ziemią mnóstwo budowli. A piramidy? Stały. Straciły najwyżej kawałek okładziny.
Jak to możliwe, że budowla sprzed czterech i pół tysiąca lat przetrwała coś, co powaliło dużo młodsze konstrukcje?
W środku jest góra
Zrobiono badania geologiczne i wyszła sensacja. Sporej części Wielkiej Piramidy nikt nigdy nie zbudował. To lita, naturalna skała.
Ile? Szacunki są różne. Ostrożniejsze mówią o kilkunastu procentach objętości i mniej więcej pierwszych 17 warstwach kamienia. Śmielsze nawet o 30–50 procentach.
Inżynier Cheopsa wykorzystał coś, co geolodzy nazywają wzgórkiem wapiennym, czyli naturalny występ skalny na płaskowyżu. Zamiast go skuwać i przywozić w to miejsce miliony bloków, po prostu go obudował.
Ten skalny rdzeń trzyma całą konstrukcję. Dzięki niemu piramida nie rozsypała się w czasie trzęsienia ziemi. Była jednym kawałkiem ze skałą, a nie stertą kamieni.
To zresztą nie jest nowy pomysł. Już w XIX wieku Flinders Petrie zauważył gołą skałę we wnętrzu. To samo zobaczył w sąsiedniej piramidzie Chefrena.
Ten sam patent u sąsiada
Bo Chefren zrobił dokładnie to samo. Jego piramida też stoi na naturalnej skale obudowanej ciosanymi blokami. Widać to nawet po tym, jak dopasowywano dolne bloki do nachylonej skały.
Cały płaskowyż działa na tej zasadzie. Sfinks jest w całości wyrzeźbiony w jednej skale. Podobnie dolna część mastaby królowej Chentkaues.
Egipcjanie po prostu umieli czytać teren i brali to, co dała im natura.
Koniec pewnej epoki
Przy okazji wyjaśnia się jedna z największych zagadek. Jak, u licha, postawiono ten kolos w jakieś dwadzieścia lat panowania Cheopsa? Odpowiedź jest rozczarowująco praktyczna. Dużej części nie trzeba było budować, bo już tam była.
Gdyby dziś zdjąć zewnętrzne warstwy, w środku wyszłaby naturalna skała, a wokół niej kamienie dużo brzydsze niż te z pocztówek. Rdzeń nie musiał być ładny. Musiał być mocny.
I tu robi mi się trochę smutno :) Bo razem z tym odkryciem pada z pięćdziesiąt teorii o piramidach. O elektrowniach, spichlerzach, lądowiskach i zaginionych technologiach. Kosmici, budując piramidy, poszli na łatwiznę :D
Prawda jest skromniejsza. To „tylko” grobowiec. Brama, przez którą faraon po śmierci miał wznieść się do świata bogów. Zbudowana przez inżyniera, który był na tyle sprytny, że nie walczył z górą, tylko zrobił z niej część piramidy.
Skąd to wiem
- „Étude géologique et géomorphologique de la colline originelle sous les pyramides de Giza”, HAL (hal.science/hal-00319586). Obliczenia Bertho i in. (30–50% objętości) oraz obserwacje Petriego.
- „A computational framework for evaluating an edge-integrated, multi-ramp construction model of the Great Pyramid of Giza”, npj Heritage Science (2026). Skalny występ jako mniej więcej pierwsze 17 warstw rdzenia.
- „Sustainability problems of the Giza pyramids”, npj Heritage Science (2020). Geologia płaskowyżu i problemy konserwatorskie.
- AERA (Ancient Egypt Research Associates), „The Great Pyramid Quarry”. Badania Marka Lehnera nad kamieniołomem i skałą macierzystą.
— Robert
Komentarze
Ładowanie komentarzy…